Het goede doel moet met zijn tijd meegaan

Nederlanders zuiniger in crisistijden? Niet als het om goede doelen gaat. We zijn tijdens de recessie gul blijven geven. Wel worden we bijdehanter en daadkrachtiger. Parool 23/08/2012

Dakloze mensen in Haïti, overstromingen in Pakistan, boringen op de Noordpool: de Nederlanders maken zich nog altijd druk, crisis of niet. Ondanks de economische ellende steunden ze de goede doelen trouw, de afgelopen jaren. Het bedrag dat ze in 2011 schonken, steeg met dertig miljoen euro ten opzichte van het jaar daarvoor.

Een meevaller,” zegt Jos de Wit van WWAV, communicatiebureau voor de non-profit sector. “Want toen de crisis halverwege 2008 begon, zette de branche zich schrap voor barre tijden. Maar ondanks dat bleek de Nederlander dat maandelijkse tientje en die twee euro per collectant toch te kunnen missen.”

De donateur wordt wel daadkrachtiger, zegt De Wit. ‘Consumentenemancipatie’ noemt hij het. “De mensen maken bewustere keuzes en willen weten wat er met hun geld gebeurt. De tijdsgeest verandert.”

Op zoek naar zingeving

Volgens Stan ter Meer van KWF Kankerbestrijding komt dit deels door individualisering. “De politiek, overheid, kerk, wetenschap en andere grote insituten waren voorheen onomstreden. Mensen sloten zich aan bij de kerk, een socialistische beweging of een ander groot verbond. Dat is verleden tijd, maar mensen zijn nog wel op zoek naar zingeving. Een ziekte als kanker gaat over leven en dood, en met de vergrijzing worden steeds meer mensen daarmee geconfronteerd in hun directe leefomgeving.”

Groot succesverhaal is dan ook de Alpe d’HuZes, het wielerevenement waarbij de bergtop Alpe d’ Huez in de Franse alpen zes keer wordt beklommen door vrijwilligers. Van het opgehaalde geld wordt onderzoek gedaan naar kanker. Waar zeven jaar geleden voor het eerst een bedrag van 370.000 euro bijelkaar werd gefietst door 66 vrijwilligers, haalden afgelopen keer achtduizend mensen ruim 28 miljoen euro op met het trotseren van de steile berg.

“Mensen willen niet meer de melkkoe zijn”

Mensen willen niet meer de melkkoe zijn en elke maand braaf een tientje storten,” zegt Anna Chojnacka, directeur van ontwikkelingsorganisatie 1%Club. “Ze willen hun eigen kwaliteiten inzetten. Bij ons helpen mensen door mee te doen aan brainstorms of door hun netwerk met anderen te delen. Dankzij internet weten mensen elkaar makkelijker te vinden. De een heeft verstand van waterputten en de ander van teksten schrijven. Samen worden steeds meer kleine initiatieven gestart.”

Volgens Chojnacka is het tijdperk waarin de fondsen profiteerden van het trust me-principe (vertrouw maar op ons) voorbij. “Nu zegt de donateur: involve me”(betrek me erbij).

Leden worden actiever

Ook Sylvia Borren, directeur van Greenpeace, ziet haar leden actiever worden. “Mensen sturen filmpjes door en gebruiken sociale media om elkaar op wantoestanden te wijzen, bijvoorbeeld de giflozingen in China. Maar ook de actie om een week lang geen plastic te gebruiken was een succes. Ruim duizend mensen hebben in juni geprobeerd zonder plastic flessen, tasjes en verpakking te leven. Het zijn initiatieven die ons niet direct geld opleveren, maar de doelen worden wel bereikt.”

Traditionele fondsenwerving wekt ergernis

Volgens Zenka Slegt, hoofd fondsenwerving van Artsen zonder Grenzen, wordt de uitdaging steeds groter om de komende jaren donateurs te winnen en te behouden. “De concurrentie groeit. Meer organisaties moeten van dezelfde taart eten.”

Lastig, omdat de alledaagse manier om donateurs te werven meer ergernis opwekt, zegt Slegt. “Bellen was een heel effectieve manier om geld te winnen, door publieksirritatie en het bel-me-niet-register werkt dit nauwelijks meer.”

Een rare vorm van betrokkenheid?

Volgens Theo Schuyt, hoogleraar filantropie aan de VU, stoppen mensen niet snel met het steunen van een fonds. “Betrokkenheidsgeld is duurzaam geld,” zegt hij. “Als je de bestrijding van een bepaalde ziekte belangrijk vindt, dan laat je dat niet van de een op de andere dag vallen.”

Toch is het ook een rare vorm van betrokkenheid, zegt de hoogleraar. “Als je het kankerfonds gaat steunen, omdat een naaste is overleden, ben je eigenlijk al te laat. Je geeft zonder zelf direct de resultaten te zien. Hetzelfde geldt voor mensen die de dierenbescherming steunen, omdat ze walvissen leuke beesten vinden. Alsof ze die ooit in het echt zien.”

Volgens Borren ligt de betrokkenheid van de Nederlandse maatschappij verankerd in de internationale oriëntatie. “Nederland is altijd al een handelsland geweest. Het poldermodel komt niet uit de polder, maar is ontstaan doordat we als klein landje altijd met anderen moesten samenwerken. Grote verschillen tussen arm en rijk en in biodiversiteit kunnen we ons gewoon niet veroorloven.”

Maar naar de onderliggende redenen voor geefgedrag kun je alleen maar gissen, zegt Schuyt. “De een geeft uit plichtsbesef met de hoop op een plekje in het hiernamaals, ook wel de ‘hemelrente’. Sommigen geven om waardering of prestige te krijgen, en weer anderen geven aan natuurbehoud of cultureel erfgoed omdat zij de wereld voor hun kinderen goed willen achterlaten.”

Maatschappelijk draagvlak blijft groot

Bovendien zijn de hulporganisaties niet over een kam te scheren, zegt Slegt. Het aantal donaties aan Artsen zonder Grenzen zal volgens haar altijd fluctueren. Waar de donaties aan de kankerbestrijding worden beïnvloed door demografische ontwikkelingen zoals de vergrijzing, wordt een noodhulpfonds beïnvloed door rampen. “De aardbeving in Haïti alleen heeft ons vier miljoen euro aan onverwachte schenkingen opgeleverd voor noodhulp. Daardoor was 2010 een goed jaar, verdrietig dat het nodig was natuurlijk.”

Borren heeft haar eigen manieren om aandacht te vragen voor het goede doel. De Greenpeacebaas glipte enkele weken terug het Shellgebouw in, om daar de directeurskamer te bezetten. Vanuit de zetel van de oliebaas zond ze het bericht de wereld in dat Shell zou afzien van boringen op de Noordpool. De stunt haalde het nationale nieuws. “Verder moeten we ook aan de bak om donateurs te trekken,” zegt Borren. “Gelukkig is het maatschappelijke draagvlak is groot. We hebben meer financiële supporters dan alle politieke partijen bijelkaar. Jammer dat de politiek daar zo weinig oog voor heeft.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s