Schrijven is arm blijven

schrijver

Het lijkt de droom van iedere huisvrouw, de strijd van elke uitgever, de must voor elke BN’er: komen met een bestseller. Maar is het schrijven van een goed boek genoeg? En wat levert het de schrijver eigenlijk op?

“De gemiddelde roman levert een schrijver hooguit drieduizend euro op,” zegt uitgever Joost Nijsen van Podium. “Want van de meeste boeken worden niet meer dan duizend stuks verkocht.”
“En daar zit dan zo’n één, twee of drie jaar werk in,” zegt auteur Nico Dros, tevens oprichter van de Schrijversvakschool Amsterdam. “Mensen die denken dat ze na publicatie in een walhalla terechtkomen, help ik meteen uit de droom. Het merendeel van de schrijvers leeft als een student met basisbeurs of iemand in de bijstand. Ze doen boodschappen op de markt of bij de Aldi. Tegen mijn studenten zeg ik: verbrand niet alle schepen achter je en houd vooral dat aardige baantje aan.” Hij wijst op de beginregels van het middeleeuwse gedicht Beatrijs:

‘Van dichten comt mi cleine bate.
Die liede raden mi dat ict late’

Deze dichtregels zijn tot op heden actueel, meent Dros. “Als je schrijft, moet je andere inkomsten hebben: redactiewerk, columns schrijven, les geven of gewoon iets heel anders. Je kunt bijvoorbeeld een werkbeurs bij het Nederlands Letterenfonds proberen te krijgen. Of een goed verdienende partner. Misschien dat vijf procent van de schrijvers rond kan komen van alleen de boekenverkoop.”

Leven als student
Zelf leeft Dros, die acht titels op zijn naam heeft staan, naar eigen zeggen al jaren als student. “Schrijven is zwoegen om de rekeningen te betalen, terwijl je aan je oeuvre werkt. Er waren tijden dat de muizen halfdood voor mijn kast lagen. Dan had ik spijt dat ik mijn academische carrière had laten schieten, en volledig van schrijven afhankelijk was. Maar ik klaag niet, ik heb er zelf voor gekozen. Ik kan in alle vrijheid aan mijn boeken werken. Als ik door uitgave van een nieuw boek weer iets binnenkrijg door royalties, lezingen of een nieuwe werkbeurs, zet ik dat direct opzij, omdat ik weet dat de magere jaren op de loer liggen.“

De Wereld Draait Door
Een meevallertje had Dros toen zijn boek in een uitzending van De Wereld Draait Door enthousiast werd geprezen door het boekenpanel. De ‘vijandige’ recensies in de kranten werden even vergeten, want Dros zag na de uitzending de verkoop van zijn boek direct omhoog schieten, met een extra druk als resultaat.
“De media spelen een grote rol,” zegt Nijsen. “Alles is entertainment. Ook de boekenmarkt is al jaren heftig aan het amerikaniseren. Boeklanceringen gaan met steeds meer toeters en bellen. Wie niet in De Wereld Draait Door komt, bestaat maar half.”

Minder bestseller auteurs
Maar het groepje schrijvers dat in Nederland goed kan leven van bestsellers wordt steeds kleiner, zegt de uitgever, terwijl het leger aan kleinverdieners groeit. “Ondertussen verkopen auteurs als Kluun en Tommy Wieringa meer boeken dan honderd kleinverdieners bijelkaar. Het middensegment, waar bekende auteurs zoals Renate Dorrestein, Ronald Giphart en Nelleke Noordervliet een trouwe lezersgroep om de paar jaar bedienden met een nieuwe roman, slinkt stilletjes. Vroeger was het aantal auteurs waarvan de nieuwe roman met honderdduizend stuks over de toonbank ging noemenswaardig. Dat wordt steeds minder, ten gunste van de enkele megasellers.”

Geniaal of bagger
Aliefka Bijlsma, die onlangs haar tweede boek digitaal in het engels publiceerde met behulp van crowdfunding, zegt dat het middensegement minder toegankelijk is voor haar generatie schrijvers. “De kloof tussen bestsellers en de rest wordt steeds groter. Als je niet in de AKO-top 10 staat en niet op tafel ligt bij Scheltema, ziet het publiek je gewoon niet. Als schrijver balanceer je constant tussen hoop en vrees. Is je werk geniaal of bagger?” Bijlsma verkocht van haar eerste roman 1600 stuks. “Dat lijkt weinig, maar voor de gemiddelde schrijver is dat nog best okee. Financieel gezien heb ik er uiteraard niets aan overgehouden, maar dat is logisch als je bedenkt dat een schrijver het met tien procent van de opbrengst moet doen.”

De Wet van Kluun
Kluun, die momenteel op Ibiza vertoefd om te werken aan zijn nieuwe boek, verdiende meer dan een miljoen met zijn debuutroman. “Maar daarvoor heb ik twee jaar geschreven zonder te weten of het werd uitgegeven,” zegt de voormalige marketeer. Het eerste jaar verkocht hij zesduizend stuks van het boek Komt een vrouw bij de dokter. Het tweede jaar twintigduizend, en pas toen hij de NS Publieksprijs won en het boek werd verfilmd, schoten de verkoopcijfers in de lucht. Kluun: “Maar dat gebeurt natuurlijk niet ieder jaar. Ik ken twintig of dertig schrijvers die een modaal inkomen overhouden aan schrijven. De rest moet dat modale inkomen over meerdere jaren uitsmeren. Robert Vuijsje had groot succes met zijn debuut, maar het tweede boek verkoopt een stuk minder. Hij vroeg me laatst hoe je van een redelijk verkopend boek een bestseller kunt maken en noemt dat sindsdien de ‘wet van Kluun’. Je moet je kop op televisie laten zien, interviews geven aan tijdschriften zoals Libelle en Linda en meedoen aan programma’s zoals Ik hou van holland om het grote publiek te bereiken. Sommige schrijvers geven alleen interviews als het over hun boek gaat. Ik heb ervoor gekozen om ook over andere dingen te praten.”

Controverse en emotie
Maar optreden in een populair televisieprogramma doe je niet voor het geld, verzekert Kluun. “Met een interview geven aan een tijdschrift of bij DWDD verdien je niets. Met het voorlezen van een column bij Giel Beelen of een optreden in een televisiequiz verdien je net zo weinig als met een avondje voorlezen in de bibliotheek. Maar het verschil is dat iemand die op het punt staat een boek aan te schaffen toch eerder jouw boek uitkiest, omdat hij je naam kent.” Verder is het volgens Kluun slim om een controversieel onderwerp te nemen en veel emotie te gebruiken als je een bestseller wilt schrijven. “Als je nu wilt scoren, kun je het beste over pesten schrijven,”aldus Kluun.

Schrijftalent
Hoewel de populaire schrijvers de markt naar zich toetrekken, profiteren ook kleinere auteurs van het succes van bestsellerauteurs, zegt Nijsen. “Kluun is mijn grootste verdiener. Maar uit zijn inkomsten kan ik minder bekende auteurs met een groot schrijftalent zoals Alex Boogers uitgeven. Ik trek nu alles uit de kast om Boogers bekend te maken bij het grote publiek.” Op het youtubefilmpje van de boekpresentatie van Boogers’ nieuwe boek is te zien hoe een arsenaal aan bekende Nederlanders uit de kast wordt getrokken om lovende woorden over Boogers te spreken. “Uitgeven is talent ruiken en redactioneel helpen, maar ook in de markt zetten,” zegt Nijsen.

Digitaal uitgeven
Bijlsma bedacht haar eigen plan om de oligarchie van Kluun en de andere bestsellerauteurs te doorbreken. In een opwelling vroeg ze haar vrienden op Facebook of ze iets wilden bijdragen om haar boek in het engels uit te geven. “Binnen 48 uur had ik genoeg geld binnen,” zegt ze nog steeds verbaasd. “Nu ik het digitaal beschikbaar heb gesteld, ben ik niet meer afhankelijk van boekhandelaren die zich vooral op de top 10 richten. Schrijvers als ik verdwijnen doorgaans snel uit de schappen en raken daardoor uit het zicht van de potentiële koper. Dat is een vicieuze cirkel. Nu blijf ik zichtbaar. Bovendien bepaal ik de prijs.”
Dros ziet de e-books vooral als dreiging. “Illegale downloads zijn moeilijk te stoppen,” zegt Dros. “We hebben betere regulering nodig om ons geestelijk eigendom te beschermen. Anders is het snel afgelopen met de literaire auteur.”

(Guido van Diepen / Het Parool / 3 januari 2013)

—————————————————————————————————————
Talent trekken
Als een uitgever gelooft in het talent van een auteur, wordt vaak een voorschot gegeven om het boek te schrijven en zo het talent naar zich toe te trekken. Tegenwoordig ligt een voorschot vaak tussen de twee- en vijfduizend euro. De schrijver mag het geld houden, ook al worden er maar drie exemplaren van zijn boek verkocht, zegt uitgever Joost Nijsen. “Maar de voorgaande jaren was het gemiddelde voorschot misschien wel twee keer zo hoog. De uitgevers worden voorzichtiger. De grote slag om schrijftalent is ingedamd, nu de boekenmarkt in crisis verkeert. Nu de subsidiekraan behoorlijk wordt dichtgedraaid krijgen schrijvers steeds minder kans om een eerste werk te publiceren.”

Meer e-books
Het aantal e-books dat in 2012 werd verkocht is bijna verdubbeld ten opzichte van het jaar ervoor. Negenhonderdduizend stuks gingen de eerste drie kwartalen van dit jaar over de digitale toonbank. Daarmee is het omzetaandeel van het e-book binnen de boekenmarkt momenteel 2,5 procent. De verwachting is dat dit aandeel zal stijgen, aangezien er steeds meer e-readers en tablets in gebruik zijn door consumenten.
De Vijftig tinten-trilogie is het meest verkochte e-book. Ook op papier was dit de populairste bestseller. Maar ondanks het grote succes van deze trilogie, zijn mensen minder fictie gaan lezen afgelopen jaar. In de eerste drie kwartalen van 2012 werd ruim negen procent minder verdiend met de verkoop van romans, thrillers en andere boeken binnen het genre fictie dan het jaar ervoor.
De papieren boekenomzet daalde de eerste drie kwartalen van 2012 met 8,3 procent. De totale boekenomzet van 2011 was 589,4 miljoen euro.
(Deze cijfers komen van de website van GfK Retail Reports die in opdracht van de Koninklijke Vereniging Boekenvak informatie verzamelt over de boekenmarkt.
Meer anderstalige boeken)

Anderstalig
De verkoop van anderstalige titels in Nederland is sinds 2006 verdubbeld. Door de opkomst van webshops neemt de zogenaamde ‘long tail’ van de markt toe. Webshops kunnen, onder andere via een directe link met het Centraal Boekhuis, het gezamenlijke boekenmagazijn van Nederland en België, alle leverbare titels aanbieden aan hun klanten zonder voorraden aan te houden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s