Antoinette Vlieger promoveert in abaja

21 december 2011 – Antoinette Vlieger promoveert vandaag aan de Universiteit van Amsterdam op dienstbodes in het Midden-Oosten. Ze verschijnt op het podium in abaja, een Arabisch kledingstuk, dat als onderdrukkend wordt gezien. Haar paranimfen dragen ook een gezichtsbedekkende nikab. ‘Vrijwillig,’ zegt Vlieger. ‘Het is gewoon een kledingstuk, net zoals de zwarte jurk van hoogleraren bij promoties.’

Waarom draag je de abaja tijdens je promotie?

Om twee redenen. Ten eerste vind ik het leuk om aan vrienden en familie te laten zien hoe ik er bij liep tijdens mijn onderzoek.

Ten tweede wil ik laten zien dat er niet zoveel mis is met een abaja. Het is gewoon een zwarte jurk. Over de hele wereld dragen mensen zwarte jurken, soms met veel status, zoals die van de hoogleraren bij promoties. De abaja wordt gezien als iets waarmee vrouwen worden onderdrukt, maar veel vrouwen zien het kledingstuk gewoon als onderdeel van hun religie en cultuur. Ze vinden het mooi en volgen allerlei modetrends op dat gebied.


Krijg je geen gedoe met de UvA door dit statement?

Dat lijkt me niet. Als ik wel gedoe krijg, dan is er des te meer reden om de abaja aan te trekken. Een universiteit hoort objectief te zijn en geen voorkeur te geven aan de ene zwarte jurk boven de andere. Ik heb gevraagd wat de kledingregels waren en het antwoord was ‘formeel doch feestelijk’. Een van mijn paranimfen draagt een feestelijke abaja en de andere een formele abaja.

Wat heeft deze actie met je onderzoek te maken?

Mensen oordelen te snel. Als mensen een oordeel vellen over het Midden-Oosten, moeten ze dat op de juiste gronden doen. Al je een probleem hebt met boerka’s of abaja’s, richt je dan op de mannen die hun vrouw dwingen om kledingstukken te dragen, maar laat de vrouwen die zelf kiezen voor een abaja met rust. Ik deed onderzoek naar de slechte behandeling van dienstbodes in huis. Vaak wordt die geweten aan de Islam, maar dat is het probleem niet, weet ik nu. Als wetenschapper behoor ik uit te dragen dat je eerst moet kijken waar het probleem ligt, voordat je een oordeel velt.

Waar gaat je onderzoek over?

In Saoedi-Arabië en de Emiraten werken bij elkaar ongeveer twee miljoen dienstbodes. Velen worden uitgebuit en mishandeld. Ik vroeg me af hoe dat in godsnaam nog mogelijk was. Tijdens mijn onderzoek vielen de puzzelstukjes op hun plek.

Wat heb je ontdekt?

Het heeft op allerlei manieren te maken met olie. Door de grote olieinkomsten hoeven overheden geen belasting te heffen, maar daardoor hoeven ze ook geen verantwoording aan het volk af te leggen. Sterker nog, het oliegeld gebruiken ze om mensen om te kopen en wapens aan te schaffen om te onderdrukken. Een behoorlijk rechtssysteem is er niet. De boel draait op tribalisme, corruptie en vriendjespolitiek. Als je iemand aanrijdt die in een duurdere auto zit, kun je maar beter wegwezen. Hij heeft betere connecties, dus hij wint.

Hoe zie je dat terug bij de dienstbodes?

De dienstmeisjes zijn arm, komen van de andere kant van de wereld komen en hebben geen poot om op te staan. Ze verliezen daardoor elk conflict. De werkgevers maken daar misbruik van. Ze weten dat ze straffeloos kunnen uitbuiten en mishandelen.

Het beroerde visumsysteem maakt het mogelijk voor werkgevers om hun dienstmeisje zonder enige reden en op elk moment te laten deporteren. De uitzendbureaus die de dienstbodes naar het Midden-Oosten halen zijn vaak niets anders dan mensenhandelaren. Iedereen die hen probeert tegen te houden, wordt bedreigd of omgekocht. Zo vroegen ze mij ook of ik eigenlijk wel weer levend naar huis wilde of niet.

Vooral in Saoedi-Arabië, waar de religieuze elite de macht deelt met het Saoedische koningshuis, wordt de modernisering geblokkeerd. Dit is funest voor de Saoedische vrouwen. Het corrupte regime is vooral bezig met het behouden van hun macht, niet met het toepassen van de Sharia. Als de Sharia in de Arabische Golf zou worden toegepast, dan zou dat misschien geen ideale situatie opleveren, maar het zou de huidige situatie wel verbeteren. Zo kan de abaja ook een mooi kledingstuk zijn als hij maar vrijwillig wordt gedragen.

Wil je nog iets kwijt?

Iedereen die geld beschikbaar heeft om samen met studenten rechtswinkels te gaan openen in het Midden-Oosten, mag zich bij me melden.

2 Reacties op “Antoinette Vlieger promoveert in abaja

  1. Pualani Maksoer-Ella di waisamoe Nusa Ina

    Ik heb respeckt voor je werk ik ben tegen onderdrukken in wat en welke vorm dan ook
    Bedankt voor het naar buiten brengen, want de dienst-bodes hebben geen enkele recht van spreken/handelen en er vinden ook verkrachtingen plaats maar daar wordt niets mee gedaan,het is schandelijk dat dit plaats kan vinden wordt het geen tijd dat bepaalde organisatie als de V.N. zich er mee gaan bemoeien,ikhoop dat jij dit nog meer gaat uitdiepen dan alleen als eind-resutaat van jouw studie,wantals dat het geval is heb ik geen respect voor wat jegedaan hebt dan ben je in mijn ogen het zelfde als zovelen die over de ruggen van anderen in de picture komen te staan en vind ik zeer onterecht,mocht het zo zijn dat je dit verder gaat uitdiepen dan biedt ik mijn welgemeende excuus aanen wens je als een trotse dubbel-blood woman een fijne toekomst toe
    met vriendelijke groet pua

  2. Hallo Antoinette,

    Is jouw proefschrift in te zien?
    Ik ben zeer geinterresseerd in dit onderwerp. Ik hoorde je op de radio een interview geven.
    Ik hoor graag van je.

    Tineke

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s