Stichting Gered Gereedschap

Bang, bang bang! klinkt het uit de werkplaats. Met een grote rubberen hamer deukt George (51) een metalen gereedschapskast uit. Als hij de stroeve laden geolied heeft is de kist gereed voor verscheping. De vluchteling uit Sierra Leone is vrijwilliger bij de stichting Gered Gereedschap, die oud gereedschap inzamelt, nieuw leven inblaast en naar arme gebieden verscheept.

Gered Gereedschap begon in 1982 met kledingverkoopster Laura Dols, die nogal onder de indruk was van het Engelse ontwikkelingsproject Tools For Self Reliance. Geen woorden, maar daden, dacht Dols. Met een groepje vrienden ging ze met een briefje langs de deuren in Amsterdam-Zuid om te vragen om oud gereedschap. Een week later gingen ze langs om het verzamelde gereedschap op te halen. Het was een succes. Na een aantal rondjes konden de eerste kratten worden opgestuurd naar Afrika.

Nu heeft de stichting dertig filialen door heel Nederland en worden per jaar acht zeecontainers met gereedschap naar Afrika en Zuid-Amerika verscheept.

George, ex-gedetineerde en psychiatrisch patiënt, repareert het liefst dingen die in zijn geboorteland terechtkomen. “Want dan is de cirkel weer gesloten.”

Hij ontvluchtte de oorlog in Sierra Leone en kwam als illegaal in Nederland terecht. Toen hij aan het werk was, werd hij opgepakt en in vreemdelingendetentie geplaatst. Zijn oorlogstrauma nekte hem in de cel en hij belandde in comateuze toestand in het ziekenhuis. Dankzij een psychiater kon hij uiteindelijk vrijwillig aan de slag bij de stichting. Want dat is Gered Gereedschap ook, een sociale werkplaats.

De loods aan de Danzigerbocht staat er bescheiden bij. De twee containers en de bus voor de deur getuigen enigszins van de grote organisatie die erachter huist. Bij binnenkomst word je eerst door een strak kantoor geleid, waar een tiental vrijwilligers achter computers bezig is met wervende en administratieve taken. “We krijgen vijfhonderd aanvragen per jaar,” zegt medewerker Daphne Dek. “Die moeten natuurlijk allemaal beoordeeld worden. Uiteindelijk nemen we maar twintig procent ervan in behandeling.”

Wat betreft gereedschap werken ze samen met bouwketens – waaronder Praxis – die inzamelpunten hebben voor oud gereedschap van particulieren, maar ook bedrijven kunnen hun oude spullen kwijt bij de stichting. “Met de bus halen we alles op en vervolgens is het uitzoeken. Niet alles is bruikbaar natuurlijk. Een doorgeroeste zaag is niet meer bruikbaar, maar de kapotte steel van een hamer kun je gewoon vervangen. Het is veelal roest wat we tegenkomen. Veel schuren en zandstralen dus. Tuingereedschap doen we niet. Dat wordt in die landen ook geproduceerd en wij doen liever niet aan broodroof.”

Zeventig vrijwilligers werken bij de vestiging in Amsterdam, van wie de helft in de werkplaats.

Luid gesnerp van metaal en het geklap van een hamer verraden de deur naar de werkplaats. Een handjevol mannen in overals loopt rond in de hoge rommelige loods, die in schril contrast staat met het kantoor.

Een oude man zit aan een werkbank naast een bankschroef naar een stekkerdoos te kijken. Met een kleine schroevendraaier duwt hij wat draadjes op hun plaats. Zware lasapparaten en grote houten dozen scheiden hem van iemand die net een kist aan het schilderen is. Een gepensioneerde man staat een roestige zaag te zandstralen. Naast hem ligt een folder met opdruk ‘Die oude zaag is scherper dan u denkt’.

“Stagiairs van het ROC, psychiatrische patiënten, gepensioneerde vakmensen en ex-gedetineerden,” zegt Dek. “ze kunnen allemaal aan de slag bij de stichting. Zo zijn sommige werkplaatsen onderdeel van een reclasseringsprogramma of van een revalidatieproces van een zorgcentrum, maar ook werken we samen met scholen.”

Ze wijst naar de grote metalen trap die naar de tweede verdieping leidt. “Helemaal gemaakt door leerlingen van het ROC.”

Op de tweede verdieping is het magazijn. Rijen met grote en kleine bakken, volgestouwd met moeren, bouten, steeksleutels, roestige schroevendraaiers, zagen, scheppen en slijptollen vullen de ruimte. In de hoek staan een hamer van een meter lang en een betonschaar.

Een aantal planken staat bepakt met tientallen naaimachines die in september naar vluchtelingenkamp Kakuma in Kenia verscheept worden. Tachtigduizend vluchtelingen uit Somalië, Ethiopië, Soedan en andere landen wachten daar op hun terugkeer. In de tussentijd worden de naaimachines gebruikt om mensen in het kamp op te leiden tot kleermaker.

Op de oude machines zitten papiertjes met Pfaff of Singer. “We hebben het liefst ouderwetse naaimachines, zoals die van Singer, met trapaandrijving,” zegt Dek. “In veel gebieden waar we heen verschepen, is geen of nauwelijks elektriciteit. Dan kun je wel een mooie elektrische naaimachine neerzetten, maar daar hebben ze natuurlijk weinig aan. Ook zijn we nu hard op zoek naar naald, draad, klossen en ander naaigerei. Groot tekort aan middelen daar.”

De houten transportkisten in de werkplaats hebben de medewerkers zelf getimmerd. Werkplaatscoördinator Peter Houmes wil ze precies op maat hebben, zodat zoveel mogelijk kisten in de container passen. Want dat is het duurst, de containers verschepen. Elk jaar gooien ze een paar wervingsmails de deur uit om geld in te zamelen. “We krijgen geen overheidssubsidie, dus wat betreft verscheping zijn we echt afhankelijk van donateurs. Die dertig kubieke meter moeten gewoon tot de nok toe vol zitten.”

Hij wast de smeer van zijn handen. Op zijn voorhoofd zit nog een beetje groene verf. Hij gaat zelf vaak met de ladingen mee om te zorgen dat het goed terechtkomt. “Niet met de boot hoor,” lacht hij. “Dan ben je drie weken onderweg. Die weken gebruik ik liever om het technische proces daar te begeleiden en om les te geven.”

De stichting werkt ook samen met ontwikkelingsorganisaties ter plekke. “Die zijn constant aanwezig en kunnen dus een oogje in het zeil houden,” aldus directeur Marleen van Duijnhoven. “Bovendien werken we alleen samen met scholen en instanties die kunnen aantonen dat ze betrouwbaar zijn. We kijken of een school al een aantal jaren bestaat en dus een gevestigde naam heeft in de omgeving, of hij een gebouw heeft en docenten. We checken referenties en houden contact, en als er niets gerapporteerd wordt, gaan we gewoon langs om te kijken.”

Volgens de directeur zal er heus wel een keer wat gestolen of verkocht worden, maar komt het overgrote deel goed terecht. “Er gaat een groot proces vooraf aan een donatie. Maar het blijft de verantwoordelijkheid van de aanvragers de donaties zo nuttig mogelijk in te zetten. Wij geloven in het principe van zelfredzaamheid.”

Op het moment is Houmes bezig met het ombouwen van een zeecontainer tot een mobiele werkplaats. De container staat geparkeerd naast de loods. Teksten als Good luck! en Talent from Amsterdam fleuren de grotendeels witte wanden op. “Leerlingen van het ROC hebben het ontwerp gemaakt en hebben meegeholpen met de inrichting. Ze hebben voornamelijk witte verf gebruikt. Wit, omdat hij in de Afrikaanse zon anders te heet wordt om in te werken.”

Hij trekt de deur open. Het licht valt op een kolomboormachine, een blikknipper, een buigijzer en een slijpmachine. “De containers laten we altijd daar. Die gebruiken ze dan als winkeltje of als werkplaats. Met deze leveren we dus meteen maar wat handige machines mee.” Houmes heeft extra lange elektrakabels aangelegd, zodat ze die ter plekke kunnen doortrekken naar de school. Ze liggen in het zicht, als voorbeeld, zodat de ontvangers kunnen zien hoe je veilig elektriciteit aanlegt.

“Wat we doen met gereedschap dat we niet meer kunnen gebruiken? Kijk, dat geven we aan kunstenaars.” Op de stoep staat een metalen jazzband van drie poppetjes, volledig gebouwd uit oud gereedschap. Een groot tandwiel vormt de gitaarkast, steeksleutels zijn de stemmechanieken en een fietsketting is het lange haar van de drummer. Ze staan op de remschijven van een auto.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s